Abbas İbrahimov: “Hökumət dəstək proqramları ilə sağlam və dayanıqlı iqtisadiyyat formalaşdırır”

Dünyanı bürümüş COVID-19 koronavirus infeksiyası, demək olar ki,

bütün ölkələrdə iqtisadi fəallığı aşağı salıb. Bəs iqtisadiyyatın

mərkəzində qərar tutan bank sektoru bu vəziyyətdən necə çıxacaq?

Suallarımızı Azərbaycan Beynəlxalq Bankının İdarə Heyətinin sədri

Abbas İbrahimov cavablandırır:

-Abbas müəllim, yaranmış son vəziyyət bankların fəaliyyətinə öz

təsirlərini necə hiss etdirir?

- Bir tərəfdən, COVID-19 pandemiyası, digər tərəfdən də neftin qiymətinin

ucuzlaşması nəticəsində ümumən dünya iqtisadiyyatında yeni bir dövr başlanıb.

Azərbaycan iqtisadiyyatı da beynəlxalq iqtisadiyyatın bir hissəsidir, üstəlik, neft

ixrac edən ölkə kimi bizim üçün neftin qiyməti əhəmiyyətli rol oynayır. Ona görə

iqtisadiyyatın müxtəlif seqmentləri, o cümlədən bank sektoru üçün müəyyən

risklər ortaya çıxır.

Bununla belə, vəziyyət adekvat şəkildə idarə olunmaqdadır. Azərbaycan

hökuməti son prosesləri kifayət qədər hazırlıqlı qarşıladı və mümkün risklərin

minimallaşdırılması üçün müvafiq tədbirlər görülür.

Bildiyiniz kimi, hələ martın 19-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

cənab İlham Əliyev qlobal məkanda baş verən son proseslərin ölkə iqtisadiyyatına,

makroiqtisadi sabitliyə, ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq

subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması ilə bağlı tədbirlərin görülməsinə dair

sərəncam imzalayıb. İşçi qrupları yaradılıb, nəzərdə tutulan tədbirlərin

maliyyələşdirilməsinə dövlət büdcəsindən lazımi vəsait ayrılıb.

Artıq iqtisadiyyatın müxtəlif seqmentlərinə dövlət dəstəyi üçün hazırlanan

proqramlar barədə mətbuata və cəmiyyətə açıqlamalar verilib. Proqramların

maliyyə həcmi – 2,5 milyard manatdır, bu da iqtisadiyyatın həcmi ilə müqayisədə

MDB məkanında və regionda dövlətin yaranmış yeni şəraitlə bağlı ölkə

iqtisadiyyatına ən böyük dəstək paketidir.

Proqramlar hazırlanarkən fəaliyyət sahələrinin təsnifləşdirilməsi, yəni ən çox

zərər çəkmiş sahələr, mənfi təsirə əhəmiyyətli dərəcədə məruz qalmış sahələr,

minimal təsirə məruz qalmış və ya təsirə məruz qalmamış sahələrin müəyyən

edilməsi də məsələyə yüksək peşəkarlıqla yanaşmanın, hər bir detalın nəzərə

alınmasının göstəricisidir.

-Bildiyimiz qədər bu proqramların bir qismi sırf bank sektoru ilə

əlaqədardır...

-Bəli, proqramlardan bəziləri məhz bank sektoru ilə əlaqədardır. Bunlardan

biri pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarlıq

subyektlərinin mövcud kredit portfeli üzrə dəstəkdir. İndiki şəraitdə bu

sahibkarların ödəniş yükünün yüngülləşdirilməsi və kredit portfellərinin

keyfiyyətinin qorunub saxlanması çox mühümdür. Təbii ki, bu məsələdə xüsusi

meyarlar tətbiq ediləcək. İndiyədək intizamlı ödəyici olan sahibkarların mövcud

faiz yükünün böyük bir hissəsinin, 10% bəndinin subsidiyalaşdırılması və

Sahibkarlığın İnkişafı Fondu vasitəsilə dövlət tərəfindən ödənilməsi onlar üçün

böyük bir dəstək olacaq.

Bank sektoru ilə bağlı digər önəmli proqram isə yenə bu sahələrdə fəaliyyət

göstərən sahibkarlara yeni verilmiş kreditləri əhatə edir. Burada dövlətin ikili

dəstəyi var. Yəni dövlət həm yeni ayrılmış kreditlərin 60%-ə zəmanət verir, həm

də yenə bu kreditlərin faizlərinin yarısını, maksimal 7.5% bəndinədək hissəsini

subsidiyalaşdırır. Bu isə o deməkdir ki, dövlət həm real sektorun, zərər görmüş

sahibkarların böhrandan sürətlə çıxmasına şərait yaradır, həm də bankların

fəaliyyətində risklərin minimallaşmasına, sektorda canlanmaya dəstək verir.

Bir sözlə, Azərbaycan dövləti hər zaman olduğu kimi, yenə də öz

vətəndaşlarının, iş adamlarının yanındadır. Onlara dəstək olmaq üçün zəruri

iqtisadi və maliyyə resurslarına malikdir. Ümid edirik ki, həm dünya, həm

Azərbaycan iqtisadiyyatı görülən tədbirlər sayəsində tezliklə bu sınaqdan da

çıxacaq.

-Dövlət ipoteka kreditləri ilə bağlı da müəyyən tədbirlər planlaşdırır.

Bu tədbirlər ipoteka bazarında nələri dəyişəcək, Azərbaycan Beynəlxalq

Bankının bu istiqamətdə planları nədir?

- İpoteka kreditləşməsi, tikinti sektorunun maliyyələşdirilməsi Azərbaycan

Beynəlxalq Bankı üçün çox mühüm biznes istiqamətidir, bu istiqamətdə böyük bir

kredit portfelinə sahibik. Bank bu sahədə zəngin təcrübəyə malikdir.

Biznesə və iqtisadiyyata dəstək üçün nəzərdə tutulan proqramlardan biri də

məhz ipoteka kreditlərinə dəstək proqramıdır. Bu proqram çərçivəsində görülən

işlər ölkəmizdə tikinti sektorunu və bu sektorla əlaqəli digər biznes sahələrini

canlandıracaq. Çünki bu gün tikintilərdə istifadə edilən materialların əksər hissəsi

yerli istehsaldır. Proqramın eyni zamanda sosial tərəfi də çox əhəmiyyətli çəkiyə

malikdir. Bununla, vətəndaşların mənzil təminatı yaxşılaşacaq, sektora cəlb olunan

yeni əmək qüvvəsi məşğulluq məsələlərinə köməklik göstərəcək.

İpoteka kreditləşməsi ilə bağlı hədəflər bizim 2022-ci ilə qədər nəzərdə

tutulmuş strateji inkişaf planımızda da özünə yer alır. Biz yeni dönəmdə ipoteka

kreditlərinə dəstək proqramının biznes üçün yaratdığı imkanlardan istifadə edib bu

istiqaməti inkişaf etdirəcəyik.

-Azərbaycan Beynəlxalq Bankı özü yaranmış son vəziyyətlə bağlı hər

hansı daxili tədbirlər həyata keçirirmi?

-Pandemiya təhlükəsi ilə əlaqədar hazırda ölkədə karantin rejimi tətbiq

olunur və bu dönəmdə bizim atdığımız əsas addımlar müştərilərimizin,

əməkdaşlarımızın sağlamlığının qorunması ilə bağlıdır. Hazırda Azərbaycan

Beynəlxalq Bankında Böhranın İdarə edilməsi Mərkəzi yaradılıb. Çalışırıq ki, bank

xidmət və məhsullarının müştərilərə çatdırılmasının həm fasiləsizliyini təmin edək,

həm sağlamlıq məsələləri ilə bağlı lazımi tədbirləri görək, həm də müştərilərimizə

bir çox xidmətlərimizdən evdə qalaraq məsafədən onlayn qaydada istifadə imkanı

yaradaq. Bu imkanı daha da genişləndirmək üçün fiziki şəxs müştərilərimiz üçün

yaxın günlərdə yeni və daha təkmil Mobil Bank tətbiqimizi istifadəyə verəcəyik.

Bundan başqa, sahibkar müştərilərimizə məsafədən hesab açmaq imkanı

yaradacağıq, xidmətlərimizin rəqəmsallaşdırılması yönündə layihələrimizi bundan

sonra daha sürətli şəkildə reallaşdıracağıq.

-Son durum bank sektoru üçün, ümumən nələri dəyişə bilər?

-Düşünürəm ki, son qlobal proseslərdən sonra nəinki bankların, ümumən

əksər biznes subyektlərinin fəaliyyət modellərində müəyyən dəyişikliklər baş

verəcək. Bütün sınaqlarına, çətinliklərinə rəğmən, yeni dövr biznes üçün həm də

yeni fürsətlərlə dolu bir mərhələ olacaq. Sadəcə, prioritetlərə yenidən baxmaq

lazım gəlir. Daha çox rəqəmsal yönümlü xidmətlərə fokuslanmaq indi bir

zərurətdir. Bundan başqa, banklar nağdsız dövriyyənin dəstəklənməsindən ötrü,

daha genişmiqyaslı tədbirlər görməli olacaqlar. Ümumilikdə, bankların öz

strategiyalarına yenidən baxması vacibdir. Çünki trendlər dəyişir, gözlənilməz

durumlar yaranır, risklərin özləri belə yenilənir, yeni risklər ortaya çıxır.

-Yaranmış vəziyyət Azərbaycan Beynəlxalq Bankının yeni inkişaf

strategiyasının icrasına təsir edəcək?

-Bizim strategiyamızda sahibkarlığın dəstəklənməsi, rəqəmsallaşma,

innovasiyaların tətbiqi onsuz da geniş yer alır. Bankın bütün fəaliyyət istiqamətləri

üzrə müasirləşdirilməsinə doğru təşəbbüslər nəzərdə tutulur və bu istiqamətdə

ardıcıl layihələr icra olunur. Azərbaycan Beynəlxalq Bankının həm maliyyə

dayanıqlığı, həm hazırlıq səviyyəsi bu gün yaranmış vəziyyətdən minimal itkilərlə

çıxmağa imkan yaradır. Bankın stabil mövqeyi, mümkün neqativ təsirlərə qarşı

dayanıqlılığı ilə bağlı məqam Moody's Beynəlxalq Reytinq Agentliyinin ölkəmizin

bank sektoru ilə bağlı bu günlərdə yaydığı son təhlildə də öz əksini tapıb. Təbii ki,

müəyyən layihələrimizə yenidən baxmalıyıq, xüsusilə bir çox innovativ

təşəbbüsləri, rəqəmsal kanallara miqrasiya proseslərini daha tez bir zamanda

reallaşdırmalıyıq. Bundan başqa, yeni bazar reallıqlarına uyğun yeni məhsullar

düşünməliyik. Bütün bunlar baş verənlərə adekvat reaksiya üçün inkişaf

strategiyasına yenidən baxılmasını tələb edir.

Ümumən, hazırlanmış dövlət proqramlarının məzmununa da diqqət yetirsək,

görərik ki, nəzərdə tutulan tədbirlər, dəstək proqramları indiki mərhələdən sonrakı

Azərbaycan iqtisadiyyatının ümumi mənzərəsini təsvir edir. Məqsəd təkcə

yaranmış müvəqqəti problemin təsirlərini minimallaşdırmaq deyil. Hökumət dəstək

proqramları ilə sağlam və dayanıqlı iqtisadiyyat formalaşdırır.

Bu proses ölkəmizdə ötən illərdən aparılan köklü islahatlarla başlanıb və

indi daha da sürətlənib. Ölkəmizin sağlam və dayanıqlı maliyyə-bank sisteminə

malik olması da bu prosesin əsas hədəflərindəndir. Sektorun aparıcı banklarından

olan Azərbaycan Beynəlxalq Bankı da bu sistemdə öz layiqli yerini tutmaq,

inkişafın bir parçası olmaqdan ötrü üzərinə düşənləri yerinə yetirəcək.