İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ ilə münasibətlərin nizamlanması üçün Tehranın təqdim etdiyi 14 maddəlik təklifin alternativinin olmadığını bildirib.

“İran xalqının hüquqlarını əks etdirən 14 maddəlik təklifdən başqa alternativ yoxdur. Digər bütün yanaşmalar nəticəsiz qalacaq və yalnız uğursuzluqlara gətirib çıxaracaq”,– deyə Qalibaf vurğulayıb.

İranın təqdim etdiyi 14 maddəlik təklifin fonunda ABŞ hansı şərtlər daxilində bu maddələri qəbul edə və ya onlara yaxın mövqe sərgiləyə bilər? Vaşinqton-Tehran münasibətlərinin normallaşması üçün real kompromis imkanları nə dərəcədə mümkündür?

Sfera.az-a bu barədə açıqlama verən siyasi şərhçi Ülviyyə Zülfiqar İran parlamentinin sədri tərəfindən səsləndirilən bu mesajın, əslində, rəsmi Tehranın danışıqlarda “qırmızı xətlərini” yenidən ön plana çıxarmaq cəhdi kimi qiymətləndirilə biləcəyini deyib. Siyasi şərhçinin sözlərinə əsasən, İran tərəfi uzun müddətdir ki, nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik məsələlərində birtərəfli güzəştlərin mümkün olmadığını vurğulayır:

“Bu baxımdan, 14 maddəlik təklif həm daxili auditoriyaya, həm də rəsmi Vaşinqtona ünvanlanan siyasi mesaj xarakteri daşıyır. ABŞ-nin bu təkliflərə yaxın mövqe sərgiləməsi üçün ilk növbədə İranın nüvə proqramı ilə bağlı irəli sürülən mexanizmlərə razılıq verməsi tələb olunacaq. Rəsmi Vaşinqton üçün əsas prioritetlərdən biri İranın uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsinin məhdudlaşdırılması, beynəlxalq monitorinq mexanizmlərinin gücləndirilməsi və regionda gərginliyi artıran addımların azaldılmasıdır. Əvəzində isə ABŞ müəyyən sanksiyaların mərhələli şəkildə yumşaldılması, maliyyə və enerji sektorunda məhdud iqtisadi açılımların təmin olunması kimi addımlara gedə bilər. Lakin burada əsas problem tərəflər arasında dərin etimadsızlığın qalmasıdır”.

Ü.Zülfiqar qeyd edib ki, digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Vaşinqton-Tehran münasibətləri artıq təkcə nüvə məsələsi ilə məhdudlaşmır:

“Yaxın Şərqdə regional təsir uğrunda rəqabət, Körfəz təhlükəsizliyi və müxtəlif silahlı qruplarla bağlı ittihamlar bu münasibətləri daha mürəkkəb hala gətirir. Bununla belə, tam qarşıdurma ssenarisinin nə ABŞ, nə də İran üçün uzunmüddətli perspektivdə sərfəli olmadığı görünür. Enerji bazarları, regional sabitlik və Yaxın Şərqdə yeni eskalasiya riskləri tərəfləri müəyyən məhdud dialoq formatlarını qorumağa vadar edir. Ona görə də yaxın dövrdə münasibətlərin tam normallaşmasından daha çox, mərhələli və məhdud anlaşmaların gündəmdə qalacağı ehtimalı daha yüksək qiymətləndirilir”.

Fidan Hacızadə

Sfera.az

İran ABŞ-yə şərt qoydu: Nəticə necə olacaq?