Bu gün Azərbaycanda Novruzun Yel çərşənbəsi qeyd olunur.

Sfera.az xəbər verir ki, Novruz bayramının müjdəçisi olan dörd çərşənbədən üçüncüsü Yel çərşənbəsi hesab olunur. Xalq arasında “Küləkli çərşənbə”, “Yelli çərşənbə” və ya “Külək oyadan çərşənbə” kimi də tanınan bu gün qədim türk inancları və folklor ənənələri ilə zəngindir. Yel çərşənbəsi əsasən havanın və küləyin oyanışını, təbiətin canlanmasını simvolizə edir. Qədim türk dünyagörüşündə kainat dörd əsas ünsürdən – su, od, yel və torpaqdan ibarət sayılırdı. Bu çərşənbələr həmin ünsürlərin oyanmasını ifadə edir. Yel çərşənbəsində isə küləyin hərəkətə gəldiyi, oyanmış suyu və odu hərəkətə gətirdiyi düşünülür. Folklorşünasların fikrincə, bu gün əsən küləklər yazın yaxınlaşmasının əlaməti sayılır və təbiətdə yenilənmə prosesinin başlanğıcı kimi qəbul edilir. Yel çərşənbəsi ilə bağlı ən maraqlı inanclardan biri “Yel baba” obrazı ilə əlaqəlidir.

Qədim inanclara görə, Yel baba təbiətdə küləklərə hökm edən mifoloji varlıqdır. İnsanlar onun küləyi ilə bolluq və bərəkət gətirdiyinə inanır, xüsusi nəğmələr və çağırışlar səsləndirirdilər. Xalq arasında belə bir inanc da var ki, Yel çərşənbəsi gecəsi söyüd ağacının altında niyyət tutulur. Əgər külək əsər və ağacın budaqları tərpənərsə, həmin arzunun qəbul olacağına inanılır. Müxtəlif bölgələrdə Yel çərşənbəsi ilə bağlı bir sıra maraqlı inanclar qorunub saxlanılıb: Bu gün əsən isti külək yazın tez gələcəyinə işarə sayılır.

Küləyin istiqamətinə baxaraq ilin necə keçəcəyini proqnozlaşdırmağa çalışırlar. Bəzi bölgələrdə insanlar arzularını küləyə pıçıldayaraq onun bu diləkləri Tanrıya çatdıracağına inanırlar. Tonqal qalamaq və bayram süfrəsi hazırlamaq Novruz ənənəsinin bir hissəsi kimi davam etdirilir. Folklor qaynaqlarında qeyd edilir ki, qədim inanclara görə yerin altında yatmış müxtəlif küləklər Yel çərşənbəsində oyanaraq dünyaya yayılır. Onlar fərqli rəng və xüsusiyyətlərə malik küləklər kimi təsəvvür edilirdi.

Beləliklə, Yel çərşənbəsi yalnız Novruza hazırlıq mərhələsi deyil, həm də xalqımızın qədim dünyagörüşünü, təbiətə münasibətini və mifoloji düşüncəsini əks etdirən mühüm mədəni hadisədir. Bu gün külək və hava ilə bağlı inanclar baharın gəlişinə olan ümidin və təbiətin yenilənməsi ideyasının simvolu kimi yaşadılır.

Niyaz Hacıyev

Sfera.az

Bu gün Yel çərşənbəsidir