Tehranda son günlər müşahidə olunduğu bildirilən “qara yağış” xəbəri ekoloqların diqqətini cəlb edib. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu cür yağışlar atmosferdə yüksək səviyyədə çirklənmə olduqda yaranır və tərkibində müxtəlif zəhərli maddələr daşıya bilər.

Bildirilib ki, yaranan çirklənmiş hava kütlələri küləklərin təsiri ilə yaxın günlərdə Mərkəzi Asiya ölkələri, Çin, Pakistan və Əfqanıstan istiqamətində hərəkət edə bilər.

Sfera.az xəbər verir ki, qara yağış adi yağıntıdan fərqli olaraq atmosferdə toplanmış his, kül, toz və kimyəvi maddələrin yağış damcıları ilə qarışması nəticəsində əmələ gəlir. Atmosferdə böyük miqdarda qara hissəciklər olduqda yağış suyu bu hissəcikləri özünə çəkir və nəticədə yağış tünd rəngdə, bəzən isə demək olar ki, qara formada yerə düşür. Belə hissəciklər əsasən sənaye çirklənməsi, böyük yanğınlar, neft və yanacaq anbarlarının yanması, meşə yanğınları və ya digər ekoloji fəlakətlər nəticəsində yaranır.

Tehranda qara yağışın yaranmasının əsas səbəblərindən biri son günlər baş verən güclü yanğınlar və atmosferə yayılan tüstü göstərilib. Yanğınlar nəticəsində havaya böyük miqdarda his və zərərli qazlar buraxılır. Yağış başladıqda isə bu maddələr su damcıları ilə qarışaraq qara rəngli və çirklənmiş yağıntı yaradır. Belə yağışların tərkibində hidrokarbon birləşmələri, kükürd və azot oksidləri kimi maddələrin olması mümkündür ki, bu da turşulu yağışın yaranmasına və ekoloji problemlərə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə yağıntılar insan sağlamlığı üçün müəyyən risklər yarada bilər. Çirklənmiş yağış suyu dəri və göz qıcıqlanmasına, tənəffüs yollarında problemlərə, astma və digər ağciyər xəstəliklərinin ağırlaşmasına səbəb ola bilər. Bundan başqa, zəhərli hissəciklər torpağa və su mənbələrinə düşdükdə kənd təsərrüfatı sahələrinə və içməli su ehtiyatlarına da mənfi təsir göstərə bilər. Qara yağış fenomeni tarixdə də bir neçə dəfə qeydə alınıb.

Ən məşhur nümunələrdən biri 1945-ci ildə Yaponiyanın Hiroşima və Naqasaki şəhərlərinə atılan atom bombalarından sonra müşahidə edilən radioaktiv qara yağışdır. Həmin vaxt partlayış nəticəsində havaya qalxan toz və radioaktiv hissəciklər yağışla birlikdə yerə düşmüşdü. Bundan başqa, 1991-ci ildə Körfəz müharibəsi zamanı Küveytdə yandırılan yüzlərlə neft quyusu nəticəsində də regionda qara və turşulu yağışlar qeydə alınmışdı. 2019-cu ildə isə Amazon meşə yanğınları səbəbilə Braziliyanın bəzi bölgələrində tünd rəngli yağışlar müşahidə olunmuşdu. Ekoloqlar qeyd ediblər ki, atmosferdəki çirklənmiş hava kütlələri küləklərin təsiri ilə min kilometrlərlə məsafə qət edə bilir. Buna görə də belə hallarda çirklənmənin yalnız hadisənin baş verdiyi ərazi ilə məhdudlaşmaması mümkündür. Bununla belə, ən yüksək risk adətən çirklənmənin yarandığı əraziyə yaxın bölgələrdə müşahidə olunur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qara yağış kimi hadisələr sənaye çirklənməsinin və böyük yanğınların ətraf mühitə təsirini bir daha göstərir. Belə halların qarşısını almaq üçün atmosferə buraxılan zərərli maddələrin azaldılması və ekoloji təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi vacib hesab olunur.

Bəsti Rəfizadə

Sfera.az

Tehrana yağan qara yağışın səbəbi nədir?