Paşinyanın Moskvaya çağırılmasında MƏQSƏD MƏLUM OLDU - Kremlin görüşdəki öz maraqları

Paşinyanın Moskvaya çağırılmasında MƏQSƏD MƏLUM OLDU - Kremlin görüşdəki öz maraqları
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanla Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında Moskvada keçirilən görüş yekunlaşdı. Gözlənildiyi kimi, görüş gərgin atmosferdə keçib. Məsələ ondadır ki, hazırda istər Qərb, istərsə də Kreml öz maraqlarını Azərbaycanın strateji həmlələri ilə uzlaşdırır. 

Lakin Ermənistan faktiki olaraq həm Qərblə Kreml arasında qalıb, həm də hər iki tərəfin təzyiqlərini hiss edir. Bu baxımdan Moskvadakı görüşün Paşinyan üçün çətin keçəcəyi bəlli idi. 

Görüşdən sonra mətbuata açıqlanan detallardan, verilən yekun bəyanatdan aydın olur ki, tərəflər üç məsələdə razılığa gəlib: 

Birincisi, tərəflər Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin delimitasiyası üzrə birgə komissiyanın yaradılması prosesini sürətləndirmək barədə razılığa gəliblər. Bu bizim üçün müsbət hadisədir. Çünki sərhədlərin delimitasiyası ilə bağlı Avropa ilə Rusiya arasında fikir ayrılığı yoxdur. Bu isə öz növbəsində prosesin həllini sürətləndirə bilər. Belə ki, Brüssel görüşündə də tərəflər aprel ayının sonuna qədər birgə komissiyanın yaradılması barədə razılığa gəlmişdi. Onu da deyim ki, həmin razılaşma 26 noyabr Soçi bəyanatındakı "birgə komissiyanın yaradılmasına” əsaslanır.  

Amma sərhədlərin delimitasiyası ilə bağlı Avropa ilə Rusiya arasında fikir ayrılığının olmaması Bakı və İrəvan arasında sərhədlə bağlı ziddiyyətləri aradan qaldırmır. Məsələ ondadır ki, Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan delimitasiyanın SSRİ dağılandan sonrakı mövcud sərhədlər üzrə aparılması iddiasını irəli sürüb. Azərbaycan isə delimitasiya prosesində həm anklavların, həm də vaxtilə otlaq və əkin sahəsi adı ilə Ermənistana verilən ərazilərin nəzərə alınmasını istəyir. 

Bu günə qədər Ermənistan bu məsələdə inadlı mövqe sərgiləyirdisə, hesab edirəm, indi Qərbin Azərbaycanla uzlaşmaya dair təzyiqləri və sərhədin delimitasiyasının aparılacağı xəritələrin Rusiya Baş Qərargahında olması İrəvanı geri addım atmağa vadar edə bilər. 

Düzdür, delimitasiyasının aparılacağı xəritələrin Rusiya Baş Qərargahında olması prosesdə Rusiyanın əlini gücləndirsə də Brüssel faktoru Kremlin əvvəlki kimi dominant mövqedən çıxış etməsini məhdudlaşdıracaq. 

İkincisi, tərəflər Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş nazirlərinin müavinlərinin birgə sədrliyi ilə Cənubi Qafqazda bütün iqtisadi əlaqələrin və nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması üzrə Üçtərəfli İşçi Qrupun fəaliyyətini aktivləşdirməyi qərara alınıb. Bu məsələdə də Qərb və Rusiya arasında ciddi fikir ayrılığı yoxdur. Hətta əlaqələrin bərpası, yolların açılmasında Rusiya əsas maraqlı tərəfdir. 

Rusiyanın Ermənistanla Azərbaycan arasında nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpasında maraqlı olmasından rəsmi Bakı istifadə edə bilər. Söhbət 10 noyabr razılaşmasının 4-cü bəndinin icrasından gedir. Rəsmi Bakı prosesin uğurla davam etməsi üçün hər şeydən öncə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Qarabağdan çıxarılmasını tələb edə bilər. Bu baş verərsə iki ölkə arasında əlaqələrin bərpası, yaxud sərhədin müəyyən edilməsinə dair etimad mühitinin yaranmasına gətirib çıxara bilər.  Hesab edirəm, Azərbaycan qarşıdakı görüşlərdə bu məsələdəki konkret mövqeyini ortaya qoyacaq. Çünki Brüssel görüşündən sonra növbəti bir Soçi görüşünün keçirilmə ehtimalı yüksəkdir. Paşinyan-Putin görüşündə "Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin müntəzəm görüşlərinin keçirilməsi” haqda fikrin irəli sürülməsi də bunu təsdiqləyir.

Üçüncüsü, Putin-Paşinyan görüşünün bizim üçün ən əhəmiyyətli detallarından biri də şübhəsiz ki, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təklif etdiyi və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin də dəstəklədiyi "3+3 formatı”nın həm Rusiya, həm də Ermənistan tərəfindən artıq əsas Regional Əməkdaşlıq Platforması kimi qəbul edildiyinin dilə gətirilməsidir. Yekun bəyanatda bu haqda deyilir: 

"Tərəflər bütün region ölkələri arasında dialoqu və çoxplanlı əməkdaşlığı inkişaf etdirmək üçün əlavə imkanlar yaradan "3+3" Regional Əməkdaşlıq Platformasının uğurla fəaliyyətə başlamasını qeyd ediblər”.

Bu o deməkdir ki, bundan sonrakı mərhələdə regiondakı problemlər həm də bu formatla həll edilə bilər.  

Nəticə etibarilə, görüşün nəticələri bizim üçün ümumi mənada müsbət olsa da, Rusiyanın Qərbin Cənubi Qafqazdakı siyasi proseslərə müdaxiləsindən narahat olduğunu da göstərdi. Kreml maksimum dərəcədə Brüsselin proseslərdəki rolunu azaltmaq istəyir. Brüsselin Cənubi Qafqazdakı proseslərə müdaxiləsi bizim üçün Kremlə qarşı "blef kartı”na çevrilə bilər. Brüssel-Kreml rəqabətindən Bakı öz maraqlarını təmin etmək üçün istifadə edə bilər. 

Turan Rzayev


 

OXŞAR XƏBƏRLƏR

Özü rus, xanımı ukraynalı Milli Qəhrəman - VİDEO

AZAL-ın Aktau yaxınlığında qəzaya uğrayan təyyarəsinin kapitanı, Milli Qəhrəman İqor Kşnyakinin xanımı Yana Kşnyakina “İTV”yə müsahibə verib. &nb...

Xalq artisti Ənvər Həsənovun dəfn yeri MƏLUM OLDU

Ötən gün axşam saatlarında vəfat edən Xalq artisti Ənvər Həsənov bu gün torpağa tapşırılacaq.   Sfera.az xəbər verir ki, bu barədə onun yaxınları məl...

ABŞ-də tornado nəticəsinə ölənlərin sayı 36-ya çatdı

ABŞ-nin bir neçə ştatını vuran qasırğa nəticəsində ölənlərin sayı 36-ya çatıb.   Sfera.az xəbər verir ki, məlumatı ABŞ prezidenti Donald Tramp Truth ...

40 alpinistin gözü qarşısında faciəli şəkildə vəfat edən Devid Şarpın hekayəsi

Everest dünyanın ən yüksək zirvəsi və eyni zamanda ən təhlükəli dağlarından biri kimi tanınır. Zirvəyə çatmaq üçün tələb olunan fiziki dözümlə yanaşı, həddindən...

YUĞ-da nə baş verib? - Teatr üzr istədi

Azərbaycan Dövlət YUĞ Teatrında nümayiş olunan “Asılqan” tamaşası yarımçıq dayandırılıb.   Sfera.az Teleqraf-a istinadla xəbər verir ki, ...

Nazirlik Xalq artistinin ölümü ilə bağlı nekroloq yaydı

Xalq artisti Ənvər Həsənovun Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətləri dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.   Sfera.az xəbər v...