Son illərdə informasiya və kommunikasiya texnologiyaları (İKT) sürətlə inkişaf edərək həyatımızın hər sahəsinə təsir göstərir.

Sfera.az xəbər verir ki, internetin yayılması, mobil texnologiyaların gündəlik həyatımıza daxil olması və sosial şəbəkələrin populyarlığının artması insanlarla məlumat mübadiləsini, ünsiyyət və iş imkanlarını köklü şəkildə dəyişdirib. Bu texnologiyalar insanların məlumat əldə etmə sürətini artırır, müxtəlif sahələrdə kommunikasiya imkanlarını genişləndirir və cəmiyyətin ümumi inkişafına böyük töhfə verir. İKT yalnız texnologiya deyil, həm də həyatın keyfiyyətini artıran güclü bir vasitədir. İnsanların iş, təhsil, əyləncə və sosial fəaliyyət sahəsində təcrübələrini dəyişdirir.

Məsələn, onlayn təhsil platformaları, virtual seminarlar və distant iş modelləri insanların zaman və məkan məhdudiyyətlərini aradan qaldıraraq daha çevik və effektiv fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradır. Pandemiya dövründə tətbiq olunan distant təhsil və iş formaları göstərdi ki, İKT cəmiyyətin normal fəaliyyətini təmin etməkdə mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, süni intellekt və data analitikası vasitəsilə gündəlik iş prosesləri avtomatlaşdırılır, məlumatların emalı daha sürətli və dəqiq aparılır. Bu isə həm fərdi istifadəçilər, həm də müəssisələr üçün daha səmərəli qərarvermə imkanları yaradır. İKT-nin inkişafı sosial həyatımıza da geniş təsir göstərir. İnsanlar müxtəlif platformalar vasitəsilə bir-biri ilə ünsiyyət qurur, təcrübə və bilik mübadiləsi aparır, ideya və layihələrini qlobal auditoriyaya çatdırır. Sosial şəbəkələr, onlayn forumlar və canlı yayımlar cəmiyyətdə ictimai fəallığı artırır, insanları sosial və siyasi proseslərdə iştirak etməyə təşviq edir. Eyni zamanda, informasiya texnologiyaları və kommunikasiya vasitələri cəmiyyətin qərarvermə proseslərini daha şəffaf və demokratik edir, ictimai rəyin formalaşmasına töhfə verir. Bu texnologiyalar vasitəsilə insanlar yalnız məlumat almaqla kifayətlənmir, həm də öz fikirlərini ifadə edə, təşəbbüslər irəli sürə və hətta yeni layihələr yarada bilir.

Bundan başqa, İKT iqtisadi sahəyə də mühüm təsir göstərir. Elektron ticarət, rəqəmsal ödəniş sistemləri, onlayn bankçılıq və startap ekosistemi iqtisadiyyatın sürətli və çevik inkişafına imkan yaradır. Kiçik və orta sahibkarlıq sahələri bu texnologiyalar vasitəsilə qlobal bazarlara çıxış əldə edir, məhsul və xidmətlərini daha geniş auditoriyaya təqdim edə bilir. Eyni zamanda, yeni texnologiyalar iş yerlərinin artmasına, innovativ sahələrin yaranmasına və iş proseslərinin səmərəliliyinin yüksəlməsinə şərait yaradır. İKT inkişafı təhlükəsizlik və məlumat məxfiliyi məsələlərini də gündəmə gətirir. Şəxsi məlumatların qorunması, kibertəhlükəsizlik və etik standartların tətbiqi insanların texnologiyadan səmərəli və etibarlı şəkildə istifadə etməsi üçün vacibdir. Dövlət və özəl sektorun bu sahədə həyata keçirdiyi təşəbbüslər və qanunvericilik həm fərdi istifadəçilərin hüquqlarının qorunmasına, həm də texnoloji inkişafın təhlükəsiz şəkildə davam etməsinə xidmət edir. Eləcə də, İKT sahəsində aparılan araşdırmalar və investisiyalar elm və texnologiya sahəsində yeni ixtiraların, startap layihələrinin və innovativ həllərin ortaya çıxmasına imkan verir. Bu isə ölkələrin qlobal iqtisadi və texnoloji arenada daha güclü mövqe tutmasına şərait yaradır.

Süni intellekt, böyük verilənlər (big data), robototexnika, virtual və artırılmış reallıq kimi texnologiyalar yalnız iş və təhsil sahəsində deyil, səhiyyə, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və əyləncə sektorlarında da inqilabi dəyişikliklərə səbəb olur. İKT-nin inkişafı həm də cəmiyyətlərin sosial inteqrasiyasını artırır. İnsanlar bir-biri ilə müxtəlif dillərdə və mədəniyyətlərdə əlaqə qura bilir, qlobal problemlər barədə məlumat əldə edir və hətta qlobal miqyasda sosial və humanitar layihələrdə iştirak edə bilirlər. Bu texnologiyalar dünyanı daha kiçik və əlaqəli bir yerə çevirir, fərdlər arasında qarşılıqlı anlaşmanı və əməkdaşlığı gücləndirir. İnformasiya və kommunikasiya texnologiyaları yalnız texnologiya sahəsində yenilik deyil, həm də insanların gündəlik həyatına, iqtisadi və sosial proseslərə, eləcə də dövlət və cəmiyyət quruculuğuna geniş təsir göstərən bir fenomendir. Onların inkişafı cəmiyyətin modernləşməsinə, innovasiyaların tətbiqinə və həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə birbaşa töhfə verir. Gələcəkdə İKT-nin daha geniş sahələrdə tətbiqi insanların həyatını daha da asanlaşdıracaq, sosial və iqtisadi inkişafı sürətləndirəcək, eləcə də ölkələrin qlobal rəqabət qabiliyyətini artıracaq.

Niyaz Hacıyev

Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb

Mövzu: İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi

İKT-nin inkişafı cəmiyyətin bütün təbəqələri üçün fürsət yaradır