Azad sahibkarlıq və liberal iqtisadiyyat müasir bazar münasibətlərinin əsas sütunları hesab olunur. Bu modelin mərkəzində fərdi təşəbbüs, xüsusi mülkiyyətin qorunması, sərbəst rəqabət və dövlətin iqtisadi proseslərə minimal müdaxiləsi dayanır. Liberal iqtisadiyyat ideyalarının nəzəri əsasları XVIII əsrdə formalaşmağa başlayıb. Azad sahibkarlığın təşviqi ilk növbədə hüquqi mühitin sabitliyindən asılıdır. Sahibkar əmin olmalıdır ki, onun mülkiyyət hüququ qorunur, bağladığı müqavilələr icra ediləcək və məhkəmə sistemi müstəqil qərar verəcək.

Şəffaf və proqnozlaşdırılan qanunvericilik investisiya risklərini azaldır, daxili və xarici kapitalın iqtisadiyyata axınını sürətləndirir. Liberal iqtisadiyyat şəraitində dövlətin əsas rolu qaydaları müəyyənləşdirmək, ədalətli rəqabəti təmin etmək və inhisarçılığın qarşısını almaqdan ibarət olur. Rəqabət mühiti azad sahibkarlığın əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Açıq bazar şəraitində şirkətlər daha keyfiyyətli məhsul və xidmət təqdim etməyə, innovasiyalara yatırım etməyə məcbur olurlar. Bu isə həm qiymətlərin optimallaşmasına, həm də istehlakçı məmnuniyyətinin artmasına səbəb olur. Liberal iqtisadiyyatın tətbiq edildiyi ölkələrdə kiçik və orta biznesin payı yüksək olur, məşğulluq səviyyəsi artır, iqtisadi şaxələndirmə sürətlənir.

Eyni zamanda, vergi siyasəti də azad sahibkarlığın təşviqində mühüm rol oynayır. Aşağı və ədalətli vergi yükü, sadələşdirilmiş qeydiyyat və hesabat prosedurları yeni bizneslərin yaranmasını asanlaşdırır. Eyni zamanda, lisenziyalaşdırma və icazə mexanizmlərinin optimallaşdırılması sahibkarların inzibati maneələrlə üzləşməsinin qarşısını alır. Rəqəmsal hökumət həlləri və “bir pəncərə” sistemi bürokratik xərcləri azaldaraq biznes mühitini daha əlçatan edir.

Liberal iqtisadiyyat xarici ticarətə açıqlığı da təşviq edir. Gömrük rüsumlarının optimallaşdırılması və beynəlxalq iqtisadi inteqrasiya ixrac potensialını artırır, yerli istehsalçıların qlobal bazarlara çıxışını asanlaşdırır. Bu baxımdan, dünya təcrübəsində bir sıra ölkələr açıq iqtisadi model sayəsində sürətli inkişaf yolu keçib.

Bununla yanaşı, liberal iqtisadiyyat dövlətin sosial funksiyalarını tamamilə aradan qaldırmır. Əksinə, sağlam modeldə dövlət sosial ədaləti qorumaq, aztəminatlı təbəqələri müdafiə etmək və strateji sahələrdə tənzimləyici rol oynamaq funksiyasını saxlayır. Təhsil, səhiyyə və infrastruktur kimi sahələrə investisiyalar uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığı təmin edir. Yəni liberal iqtisadiyyat nəzarətsiz bazar deyil, qaydalar çərçivəsində sərbəst fəaliyyətdir.

Azad sahibkarlığın təşviqi innovasiya mühitinin gücləndirilməsini də tələb edir. Startap ekosisteminin inkişafı, risk kapitalına çıxış imkanlarının artırılması və texnologiyaların transferi iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətini yüksəldir. Gənclərin və qadınların sahibkarlığa cəlb olunması inklüziv inkişafı dəstəkləyir və sosial-iqtisadi balansın formalaşmasına töhfə verir.

Azad sahibkarlıq və liberal iqtisadiyyat davamlı iqtisadi artımın, yüksək məşğulluğun və innovativ inkişafın əsas şərtlərindən biridir. Hüquqi sabitlik, şəffaf idarəetmə, ədalətli rəqabət və açıq bazar prinsipləri bu modelin uğurunu müəyyənləşdirən əsas amillərdir. Dövlət və özəl sektor arasında balanslı əməkdaşlıq qurulduqda, liberal iqtisadiyyat həm iqtisadi səmərəliliyi, həm də sosial rifahı təmin edə bilər.

Fidan Hacızadə
Sfera.az

Mövzu: Azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın təşviqi
Qeyd: Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyi maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Azad sahibkarlıq: Rifahın əsasısıdır