No Image
No Image

Azərbaycanda nağd pul kütləsi yenidən artır – Hansı riskləri ola bilər?

Azərbaycanda nağd pul kütləsi yenidən artır – Hansı riskləri ola bilər?
Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin həcminin artırılması, nağd dövriyyənin azaldılması məqsədilə görülən tədbirlərə baxmayaraq nağd vəsaitlərin həcmi bir qədər də artıb.
 
Sfera.az rəsmi məlumatlata istinadən bildirir ki, ölkəmizdə nağd pul, yəni M0 aqreqatı 2016-cı ildən davamlı artır. 2015-ci ildə 4,775 milyard manat olan nağd pul kütləsi 2020-ci ildə 10 milyard manat həddini ötüb və ilin sonunda 10,77 milyard manata yüksəlib. Nəticədə, geniş mənada pul kütləsində payı 22,4 faizdən 37 faizə yüksəlib. 2021-ci ilin yanvarında nağd pul kütləsi bir qədər azalsa da onun ümumi pul kütləsində payı azalmayıb.
 
Devalvasiyaya qədər nağd pul kütləsinin geniş pul kütləsində payı daha yüksək idi. 2013-cü ildə nağd pul kütləsi 10,46 milyard manat olmaqla ümumi pul kütləsinin 54 faizini təşkil edirdi.
 
Bu gedişlə yenidən nağd pul kütləsinin xüsusi çəkisinin 50 faiz həddinə çatması mümkündür. Çünki 2016-cı ildən bəri hər il nağd pulun payı artır. Bu göstərici 2017-ci ildə 33 faiz, 2018-ci ildə 31,5 faiz, 2019-cu ildə 33 faiz, 2020-ci ildə 37 faiz olub.
 
Qeyd edək ki, M3 pul aqreqatı nağd pul, tələb olunanadək, müddətli əmanət və depozitlər, manat və SDV-nin cəmini nəzərdə tutur. M0 isə ödəniş vəsaiti kimi istifadə olunan pul kütləsinin ən likvid hissəsidir. Başqa sözlə dövriyyədə olan banknot və sikkələr nəzərdə tutulur.
 
Nağd pul kütləsinini ümumi pul kütləsində payı 2009-cu ildə 44 faizi qədərində idi və 2013-cü ildə 55 faizlik həddi ötdü. Nağd pulun xüsusi çəkisinin artmasının dollara olan tələbin artmasına da böyük köməyi var. Necə ki, 2014-2015-ci ildə bunun şahidi olduq.
 
Müqayisə üçün bildirək ki, iqtisadiyyatı oturuşmuş ölkələrdə nağd pulun ümumi pul kütləsinin 5-10%-ni təşkil edir. Pul kütləsinin digər hissəsi nağdsız formada olur. Nağdsiz pul kütləsi çox olanda ümumi iqtisadi proseslərə daha rahat nəzarət etmək mümkündür. O cümlədən, qiymətlərin dinamikasını tənzimləmək asanlaşır, vergidən yayınma halları minimuma enir, korrupsiya elementləri azalır və s. Bu mənada nağd vəsaitlərin həcminin ümumi pul kütləsi ilə müqayisədə daha sürətlə artması təqdir edilə bilməz.
 
Nağd pulun artmasına əhalinin bank xidmətlərindən istifadəyə dair biliklərinin zəif olması, banklara etibarın aşağı olması və münasib infrastrukturun yoxluğu, topdan və pərakəndə satışın əsasən nəğd pul ilə aparılması, bazar və küçə ticarətinin miqyasının böyüklüyü və s. təsir edir.
 
Pul kütləsi artdıqda dövlətin əlində bunu tənzimləmək üçün bir çox rıçaqlar olur. Dövlət dövriyyədə olan mal kütləsini artırır, ucuz kreditlər verir, real sektoru artırır və digər tədbirlər görür.
 
Vasif
Sfera.az
 

Turan Bank

OXŞAR XƏBƏRLƏR

Azərbaycanda əməkhaqqları azalır, pensiyalar artır – Belə davam edərsə...

Azərbaycanda orta pensiya məbləğinin orta əməkhaqqına nisbətində artım müşahidə edilir. 2020-ci ildə orta aylıq pensiyanın orta əməkhaqqına nisbəti 42,4 faiz ol...

Ev almaq istəyənlərə ŞAD XƏBƏR

Mövcud makroiqtisadi vəziyyət daşınmaz əmlak qiymətlərinin yüksəlməsini çətinləşdirir. Xüsusən, ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsalının nominal göstəricilərinin ...

Qubad İbadoğludan “böhran masası” təklifi – “İşsizlik və yoxsulluq kütləviləşir...”

"Cari ilin birinci rübünun başa çatmasından 13 gün ötsə də, sosial-iqtisadi yekunlar müzakirə olunmur, əldə edilmiş nəticələr və itirilmiş imkanlar dəyərləndi...

ABŞ Ukraynadakı gərginliyi buna görə körükləyir: “Böyük oyun” regiona necə təsir edəcək?

ABŞ-da demokratların hakimiyyətə gəlməsindən sonra Ukrayna ətrafında gərginliyin yenidən artması müşahidə edilir. Ukrayna şərq rayonlarında seperatizmi aradan q...

Beynəlxalq Valyuta Fondundan Azərbaycanla bağlı proqnoz: Pul kütləsində yeni rekord səviyyə...

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) Azərbaycanda geniş mənada pul kütləsinin bu ilin sonunda 31,11 milyard manata yüksələcəyini proqnozlaşdırır. BVF-nin gözləntiləri...

Bu evlərin kirayəsi 2-3 dəfə BAHALAŞACAQ

Təhsildə yenidən distant formaya keçid kirayə bazarında aktivliyə mənfi təsir göstərib, qiymətlər 2020-ci ildəki səviyyə qayıdıb.    Sfera.az sa...